ماجرای بازداشت فدریکا موگرینی — زنی که روزگار پرچالش جدیدی برایش آغاز شد

صبح روز سه‌شنبه ۲ دسامبر ۲۰۲۵، خبر بازداشت فدریکا موگرینی — شخصیت شناخته‌شده در عرصه سیاست خارجی اروپا — جهان رسانه‌ها را تکان داد. او همراه با ۲ نفر دیگر در جریان یک عملیات گسترده پلیس فدرال بلژیک بازداشت شد. این بازداشت در چارچوب تحقیقی انجام شد که به سوء استفاده احتمالی از بودجه‌های European External Action Service (EEAS) و College of Europe در بروژ مربوط می شود.

محور اتهامات چیست؟

موضوع پرونده، برنامه آموزشی «آکادمی دیپلماتیک اتحادیه اروپا» (EU Diplomatic Academy) است؛ دوره‌ای ۹ ماهه برای آموزش دیپلمات‌های جوان اروپایی. این برنامه در سال‌های ۲۰۲۱–۲۰۲۲ به کالج اروپا واگذار شد. اکنون بازپرس‌ها می‌پرسند آیا فرایند مناقصه (tender) به شکلی شفاف و منصفانه انجام شده یا اینکه استفاده از «اطلاعات محرمانه» و روابط داخلی منجر به امتیاز ویژه برای کالج شده است. به عبارت دیگر، اتهامات شامل «تضییع منافع عمومی»، «تعارض منافع»، «تقلب در مناقصه» و «محرمانگی شکنی» است.

در روز بازداشت، پلیس بلژیک به دفاتر EEAS در بروکسل، ساختمان‌های کالج اروپا در بروژ و خانه‌های مظنونان یورش برد. سه نفر — از جمله موگرینی و یکی از مدیران کالج — بازداشت شدند.

کارنامه و موقعیت موگرینی پیش از ماجرا

موگرینی پیش از این از ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۹ «نماینده عالی اتحادیه اروپا در سیاست خارجی و امنیت» بود. سپس رِکتور (رئیس) کالج اروپا شد؛ نهادی که بسیاری از دیپلمات‌ها و کارمندان ارشد اروپایی از آن فارغ‌التحصیل شده‌اند.

با توجه به سوابق او در دیپلماسی و مدیریت عالی — هم در سطح سرویس خارجی اروپا (EEAS) و هم رهبری کالج — بازداشتش، شوک بزرگی به نهادهای اروپایی وارد کرد و سوالات جدی درباره شفافیت و سلامت بودجه و مناقصه‌ها در ساختار بروکسل به میان آورد.

پیامدها و واکنش‌ها: چرا این پرونده مهم است؟

 اعتبار نهادهای اروپایی زیر ذره‌بین

اتهامات علیه موگرینی نشان می‌دهد حتی نهادهای معتبر اتحادیه اروپا — مانند EEAS و کالج اروپا — ممکن است در معرض سوء‌مدیریت یا فساد باشند. اگر مدارک علیه متهمان اثبات شود، این موضوع می‌تواند اعتماد عمومی به ساختار بروکسل و فرآیند تصمیم‌گیری و تخصیص بودجه در پروژه‌های اروپایی را خدشه‌دار کند.

فشار سیاسی و بازتاب بین‌المللی

به نقل از گزارش‌ها، سخنگوی وزارت خارجه روسیه با اشاره به این پرونده گفت این ماجرا «نفاق اروپایی» را به نمایش می‌گذارد؛ یعنی اروپا در حالی که ادعای شفافیت و مبارزه با فساد دارد، خود گرفتار اتهاماتی جدی است. ANSA.it+۲ANSA.it+۲

همچنین کشورهایی مانند مجارستان — که پیش از این با بروکسل بر سر رعایت قانون و شفافیت نهادها اختلاف داشته‌اند — از این پرونده به عنوان مثال دیگری علیه آنچه «دوگانه استاندارد» می‌نامند، یاد کرده‌اند. ANSA.it+۱

چالش برای کالج اروپا و آینده آموزش دیپلماتیک در اتحادیه

کالج اروپا که معمولا به‌عنوان «مدرسه نخبه‌های اروپا» شناخته می‌شود، حالا در مرکز بزرگ‌ترین پرونده فساد مالی چند سال اخیر اتحادیه قرار گرفته است. اگر اتهامات ثابت شود، نه تنها اعتبار کالج ضربه می‌خورد، بلکه پروژه‌هایی مانند آکادمی دیپلماتیک با زیر سؤال رفتن شفافیت و عدالت در مناقصه مواجه خواهند شد.

جنبه حقوقی و روند پرونده

• مسئول رسیدگی: European Public Prosecutor’s Office (EPPO) همراه با OLAF (دفتر ضدجعل و تقلب اروپا) — دو نهاد مهم در برخورد با تخلفات مالی در سطح اروپا.

• نوع اتهام‌ها: تقلب در مناقصه (procurement fraud)، تعارض منافع، استفاده از اطلاعات محرمانه، احتمال رشوه یا امتیاز ویژه.

• وضعیت فعلی: بازداشت موقت برای تحقیقات اولیه؛ متهمان «مظنون» در نظر گرفته می‌شوند و اصل بر «بی‌گناهی تا اثبات جرم» است. مقام‌های رسمی از ارائه جزییات بیشتر خودداری کرده‌اند تا روند تحقیق تحت تأثیر قرار نگیرد.