مهدی خورشیدی کارشناس ارشد روابط بینالملل:
دور سوم جنگ محتمل است؛ مسئله فقط زمان وقوع آن است.
مهدی خورشیدی، کارشناس ارشد روابط بینالملل، در تحلیلی درباره چشمانداز تحولات امنیتی منطقه، وقوع دور سوم درگیری میان ایران و آمریکا و اسرائیل را محتمل دانست و تأکید کرد که مسئله اصلی، زمان و شرایط آغاز این مرحله از تنشهاست. خورشیدی معتقد است ایالات متحده در قبال ایران با یک تناقض راهبردی مواجه است؛ از یک سو دستیابی به توافقی پایدار که مستلزم ارائه امتیازاتی به تهران باشد برای واشنگتن دشوار است و از سوی دیگر، پذیرش یک شکست راهبردی یا عقبنشینی بدون دستاورد سیاسی نیز میتواند هزینههای سنگینی برای آمریکا داشته باشد. او بر همین اساس پیشبینی کرده است که در صورت تداوم این وضعیت، احتمال بازگشت درگیری نظامی افزایش خواهد یافت؛ هرچند زمان دقیق چنین رویدادی قابل پیشبینی قطعی نیست.
احتمال گسترش جنگ در منطقه این کارشناس روابط بینالملل با اشاره به موقعیت کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس، احتمال استفاده آمریکا از برخی ظرفیتهای نظامی و لجستیکی کشورهای منطقه را یکی از عوامل مؤثر بر دامنه درگیری احتمالی دانسته است. به باور خورشیدی، در صورت ورود مستقیم یا غیرمستقیم کشورهای منطقه به جنگ، دامنه درگیری میتواند از مرزهای ایران و اسرائیل فراتر رفته و بخشهای بیشتری از خاورمیانه را درگیر کند. او همچنین مشارکت احتمالی برخی کشورهای اروپایی در یک درگیری جدید را دارای پیامدهای ژئوپلیتیکی مهم برای اروپا ارزیابی کرده و معتقد است چنین وضعیتی میتواند بر امنیت انرژی، مناسبات روسیه و اروپا و جناح شرقی ناتو تأثیر بگذارد. نقش روسیه و چین خورشیدی در ادامه، روسیه و چین را از بازیگران مهم در معادلات احتمالی جنگ آینده دانسته است.
به گفته او، مسکو و پکن در صورت تشدید بحران، با توجه به منافع امنیتی و اقتصادی خود، ممکن است در حوزههایی همچون همکاریهای اطلاعاتی، فنی و تجهیزاتی از ایران حمایت کنند. او تأکید کرده است که نوع و میزان این حمایت به شرایط جنگ و محاسبات راهبردی دو کشور بستگی خواهد داشت. عراق و حشدالشعبی در بخش دیگری از این تحلیل، وضعیت عراق مورد توجه قرار گرفته است. خورشیدی معتقد است هرگونه تلاش برای تغییر بنیادین جایگاه نیروهای مسلح وابسته به ساختار امنیتی عراق، بهویژه حشدالشعبی، میتواند پیامدهای سیاسی و امنیتی گستردهای برای این کشور داشته باشد.
او احتمال داده است که فشارهای خارجی برای تضعیف این نیروها با مقاومت سیاسی و اجتماعی در داخل عراق مواجه شود و در صورت مدیریت نادرست، حتی زمینهساز بیثباتی بیشتر در این کشور شود. یمن و لبنان خورشیدی همچنین نقش انصارالله در یمن را در معادلات امنیتی منطقه مهم ارزیابی کرده و معتقد است توان موشکی و پهپادی این گروه میتواند در صورت وقوع جنگ گسترده، محاسبات کشورهای منطقه را تحت تأثیر قرار دهد. او درباره لبنان نیز گفته است که حزبالله، با وجود فشارهای سیاسی، اقتصادی و نظامی، همچنان از ظرفیتهای قابلتوجهی در حوزه جنگ نامتقارن و توان موشکی و پهپادی برخوردار است و به همین دلیل حذف کامل این بازیگر از معادلات منطقهای دشوار خواهد بود.
اسرائیل و سناریوی جنگ پیشدستانه به اعتقاد خورشیدی، اسرائیل در صورت شکلگیری دور جدید درگیری، آن را یک تهدید راهبردی و امنیتی جدی تلقی خواهد کرد و ممکن است برای تغییر موازنه قدرت به سمت اقدامات پیشدستانه حرکت کند. او بر این باور است که همین برداشت میتواند یکی از عوامل افزایشدهنده خطر درگیری گسترده در منطقه باشد. «فناوری بهتنهایی تعیینکننده نتیجه جنگ نیست» خورشیدی در جمعبندی تحلیل خود تأکید کرده است که در یک جنگ گسترده، برتری فناوری نظامی بهتنهایی تعیینکننده نتیجه نخواهد بود و عواملی همچون جغرافیا، عمق راهبردی، توان بسیج، شبکههای منطقهای و میزان تابآوری طرفین نیز نقش مهمی خواهند داشت. او در نهایت پیشبینی کرده است که ایران و متحدان منطقهای آن، به دلیل برخورداری از ظرفیتهای جغرافیایی و شبکهای، توانایی قابلتوجهی برای مقابله با فشار نظامی گسترده خواهند داشت.
